Ýollaryň tehniki hyzmaty we abatlaýyş çözgütleri
I. Goramagyň klassifikasiýasy we degişli senariýler
| Goragyň görnüşi | Esasy maksatlar | Ulanyş tapgyrlary | Adaty usullar |
| Öňüni alyş hyzmaty | Keselleriň ýüze çykmagyny gijikdiriň, tutuş sikliň çykdajylaryny azaldyň. | Ýol hyzmatynyň irki we orta tapgyrlary (gowy ýagdaýda) | Duman möhürleýji, mikro ýüzleý işläp bejermek, çatlaklary möhürlemek |
| Düzediş tehniki hyzmaty | Ýetirilen zyýany düzetmek we funksiýany ulanmak üçin dikeltmek | Irki we orta derejeli kesel (meselem, çukurlar, oýuklar) | Frezeleme we gaýtadan ýüzleýiş, ýerli gazuw-agtaryş we ýamamak, inçe gatlakly örtük |
| Ýiti tehniki hyzmat | Geçişiň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin garaşylmadyk howpy derrew ýok ediň | Gyssagly ýagdaý (meselem, ýeriň çökmegi, suw basmagy) | Wagtlaýyn doldurma, çäge haltasynyň kofferdamy, adatdan daşary ýagdaýlarda yşyklandyryş |
| Gurluşyk tehniki hyzmaty | Çuňňur keselleri dolandyrmak, gurluşyň berkligini dikeltmek | Agyr kesel (meselem, ýol düşeginiň çökmegi, ýerasty örtügiň döwülmegi) | Ýol düşegini groutlamak, owradylan daşlaryň täzelenmegi, gurluşyk esasynyň gatlagyny goşmak |
II. Esasy tehnologiýalar we usullar
1. Öňüni alyş tehniki hyzmatynyň tehnologiýasy
● Duman möhürleýji gatlak (Duman möhürleýji)
i.Tehnika: emulsiýalaşdyrylan asfalt ýa-da asfalt ýaşardyjy serişdesini (0,8-1,2 kg/m² dozada) püskürmek, ýol örtüginiň kiçi çatlaklaryny ýapmak we asfaldyň ýapyşyklygyny dikeltmek üçin ýokary basyşly enjamlary ulanyň.
ii. Täsiri: Garramagy 5-8 ýyl gijikdirýär, bahasy frezerleme we gaýtadan örtmegiň diňe 1/5-1/3 bölegine deňdir.
● Mikro-Ýüzleýiş
i. Material: Polimer modifisirlenen emulsiýalaşdyrylan asfalt + agregat (3-5 mm) + doldurgyç, galyňlygy 5-10 mm. ii.
ii. Ulanylyşy: Çukurlyklary (çukurlygy ≤15 mm) düzediň, sürşüň garşylygyny gowulandyryň, gurluşykdan 2 sagat soň ulag gatnawy üçin açyk boluň.
● Çatlaklary doldurmak
i.Material: Silikon germetik, rezinleşdirilen asfalt ýelmeşdiriji (temperatura -20℃-den 70℃-e çenli).
ii.Tehnika: ýaryklary arassalamak (sykylan howa üflemek) → oýuk diwaryny gyzdyrmak → dolduryjy germetik → sowadyjy galyplama.
2. Düzediş tehniki hyzmatynyň tehnologiýasy
Gyzgyn regenerasiýa abatlaýyş
● Ýerinde gyzgyn regenerasiýa:
Köne ýol örtügini gyzdyryň (100-130℃) → dyrmyklary boşadyň → regenerasiýa serişdesini goşuň → gaýtadan ýol örtügini we rulony örtüň.
Artykmaçlygy: Asyl ýol örtügi materialynyň 100% ulanylmagy, daşky gurşawy goramak we ýokary netijelilik, keselleri üznüksiz bejermek üçin amatly.
● Zawodyň garyşyk gyzgyn regenerasiýa:
Köne material zawodda gaýtadan daşalýar we täze material bilen garyşdyrylýar (regenerasiýa edilen materialyň paýy ≤ 30%), ol ýerüsti gatlakda ýa-da ot kökleriniň derejesinde ulanylýar.
Sowuk ýamalaryň bejerilişi
● Materiallar: Taýýarlanan sowuk asfalt garyndysy (goşundylar bilen, -10℃-dan 40℃-a çenli temperaturada gurup bolýar).
● Senariýa: gyssagly abatlaýyş işleri, gyşky gurluşyk işleri, ýyladyş enjamlary ýok, dykyzlaşdyrylandan soň ulag gatnawy üçin açylyp bilner.
3. Gurluşyk tehniki hyzmatynyň tehnologiýasy
● Ýol düşeginiň groutyny berkitmek
Proses: ýol düşeginiň kesel gatlagyna deşikler deşmek (meselem, ýumşak esas, boşluk) → sement çümdürijisini ýa-da poliuretan köpügini guýmak → doldurmak we dykyzlaşdyrmak.
Barlag: Gruntlamadan öň we soň georadar deňeşdirmesi ulanylýar, bu bolsa kompaktlygyň ≥20% ýokarlanmagyna kepil geçýär.
● HARAŇKY ÖRTÜKLER (HARAŇKY ÖRTÜKLERIŇ REFORMASIÝASY)
Degişli: köne sement-beton örtüginiň umumy berkligi ýeterlik däl we ony asfalt örtügine çalşyrmak gerek.
Proses: Köp çekiçli başly owradyjy köne plitany 3-10 sm bölejiklere bölýär → owradýar we durnuklaşdyrýar → ýol stresini siňdirýän gatlak → asfalt ýüz gatlagy.
● Artykmaçlygy: ýol düşeginiň asyl gurluşyny saklamak, gurluşyk möhletini 50% gysgaltmak we gurluşyk galyndylarynyň zyňyndylaryny azaltmak.
4. Gyssagly ýagdaýlarda tehniki hyzmat tehnologiýasy
çalt abatlaýyş materialy
● Çalt berkleşýän sement: berkligi 1 sagadyň dowamynda 20MPa ýetýär, çukurlary we döwülen plastinkalary gyssagly abatlamak üçin ulanylýar.
● Polimer kompozit materiallary: mysal üçin, 20 minutda gurýan MMA (metil metakrilat) örtügi, aeroport uçuş-gonuş zolaklarynyň gyssagly abatlaýyş işleri üçin ulanylýar.
Wagtlaýyn drenaj ulgamlary
● Güýçli ýagyş ýaganda göçme nasos awtoulaglary (akym tizligi ≥500m³/sagat) işe girizilýär, suwuň howply ýerlerini ýapmak üçin çäge haltalary bilen utgaşdyrylýar we giriş 4 sagadyň dowamynda dikeldilýär.
III. Intellektual tehniki hyzmat dolandyryş ulgamy
1. Anyklamak we bahalandyrmak tehnologiýasy
zyýansyz synag enjamlary
● Ýere deşiji radar (GPR): ýol düşeginiň gatlak galyňlygyny, boşluklaryny we suwuň mukdaryny ±5 sm takyklyk bilen anyklaýar.
● Lazer deňleşdiriji gural: IRI-ni (Halkara deňleşdiriji indeks) çalt ölçäň we ýol örtüginiň sürüş hilini kesgitleň (IRI ≤ 2.5m/km ajaýyp).
● Düşýän Çekiç Egilme Çuňlugy (FWD) Enjamy: Ýoluň gurluş göterijilik ukybyny kesgitläň we gurluşyň tehniki hyzmat çözgütlerini kesgitleň.
Sanlylaşdyrylan baha beriş platformasy
● ýol "saglyk ýazgylaryny" düzýär, AI algoritmleri arkaly keselleriň ösüş meýillerini seljerýär we awtomatiki usulda tehniki hyzmatyň ileri tutulýan ugurlarynyň sanawyny döredýär (meselem, ýol böleklerine RQI (ýol örtüginiň sürüjilik hiliniň indeksi) bilen ileri tutulýan ugurlary kesgitlemek).
2. Akylly Tertipleşdirme we Gözegçilik
Tehniki hyzmat ulaglary üçin GPS dolandyryşy
● Ýoluň meýilnamasyny optimizirlemek üçin enjamlaryň ýerleşýän ýerini we iş ugruny real wagt režiminde yzarlamak (meselem, birnäçe asfalt döşeýänler bilelikde işleýänlerinde, aralyk 5-8 metrde gözegçilik edilýär).
Uzakdan gözegçilik ulgamy
● Anomal maglumatlar üçin awtomatiki signalizasiýa bilen (meselem, çatlaklaryň giňelme tizligi > 0,2 mm / aý) esasy köprülerde we tunellerde dartgynlylyk ölçeýjilerini we meýil datçiklerini ýerleşdirmek.
3. Uly maglumatlar boýunça kararlary goldamak
Taryhy tehniki hyzmat maglumatlaryny seljeriň we “Kesel - Howa - Ýol hereketi” korrelýasiýa modelini dörediň, mysal üçin:
● Ýagyş möwsüminden öň, suwa çydamly ýol bölekleriniň suw akdyryjy ulgamyny barlamaga üns beriň;
● Köp gatnawly ýerlerde çukurlaryň çydamlylygyny şifrlemek synagy.
IV. Daşky gurşawy goramak we durnukly tejribeler
1. Materiallary gaýtadan işlemek
● Köne asfalta gaýtadan işlemek derejesi ≥95% -e deňdir we gaýtadan işlenen material ot kökleriniň deňligi ýa-da pes derejeli ýol örtügi gatlagy üçin ulanylýar;
● Beton galyndylary wagtlaýyn ýol ýa-da seýilgäh ýollary üçin ulanylýan gaýtadan işlenen agregatlara (ulanyş derejesi ≥80%) gaýtadan işlenýär.
2. Pes uglerodly prosesleriň öňe sürülmegi
● Ýyly asfalt gurluşlarynyň paýyny 30% -den gowrak artdyryp, CO₂ zyňyndylaryny takmynan 20 kg/ton asfalt azaldyň;
● Elektrik tehniki hyzmat enjamlary (meselem, elektrik rolikler, süpürgiçler) ýangyç enjamlaryny kem-kemden çalşyrýar we şowhuny 10-15dB azaldýar.
3. Ekologiýany dikeltmek
● Eğimleri abat saklamak üçin ösümlik betony (ot tohumy we suw saklaýjy serişde bilen birlikde) ulanylýar, 6 aýyň dowamynda örtük derejesi 90% bolýar;
● merkezi bölüji üçin gurakçylyga çydamly ösümlikleri (meselem, Sedum) ulanmak, suwaryş suwuny 50% -den gowrak azaltmak.
V. Adaty tehniki hyzmat programmalarynyň mysallary
1. Awtoýollar üçin öňüni alyş abatlaýyş toplumy
● Degişli ýol şertleri: awtoýol işe girizilenden 5-8 ýyl soň, ýoluň ýüzünde gurluş keselleri, ýeňil çatlaklar we könelme ýok.
● Programma:
i. Tutuş çyzyk boýunça ýaryklary doldurmak we möhürlemek (ini >3 mm bolan ýaryklar üçin). ii;
ii. Ýoluň mikro ýüzi (galyňlygy 8 mm), egin dumanynyň berk möhürleýji gatlagy. iii;
Döwürlük: ýylda 1 gezek, yzly-yzyna 3 ýyl, umumy çykdajy keselden soňky dikeldiş bilen deňeşdirilende 40% azaldy.
2. Şäher magistral ýollarynyň gyssagly abatlaýyş işleri
● Senariýa: irden çukur tapyldy (çukurlygy 15 sm, meýdany 10㎡), 6 sagadyň dowamynda düzedilmeli.
● programma:
i. Çukury kesiň (adatdakysy ýaly giňeldiň) → boş galyndylary arassalaň. ii;
ii. Sowuk asfalt garyndysyny ýapmak (iki gatlakda dykyzlaşdyrmak, her gatlagyň galyňlygy ≤7 sm);
iii. Tekerleriň ýapyşmagynyň öňüni almak üçin daş böleklerini ýaýratmak we ulag gatnawyna açylmazdan öň wagtlaýyn duýduryş belgilerini goýmak.
3. Oba ýollarynyň arzan bahadan abat saklanmagy
● tehnologiýa:
● her ýyl ýagyş möwsüminden öň aşynma gatlagyny doldurmak üçin “Palçyk gatlagyny emele getirýän çäge + Emulsiýalaşdyrylan asfalt örtügi” tehnologiýasyny ulanýar;
● oba ýaşaýjylaryny gündelik barlaglara gatnaşmaga we islendik kesel barada derrew habar bermäge höweslendirmek (höweslendirme mehanizmi).
VI. Goragyň netijeliligini bahalandyrmak üçin görkezijiler
| Ölçeg | Esasy görkezijiler | Üstünlik ölçegleri |
| Ýol örtüginiň netijeliligi | Ýol örtüginiň döwülme derejesi (DR) | |
| Taýak garşylygy (BPN) | ≥60 (çygly ýagdaý) | |
| Hyzmatyň netijeliligi | Keselleriň wagtynda ýok edilmegi | ≥95% |
| Birlik meýdany üçin tehniki hyzmat çykdajylary | ||
| Daşky gurşawyň netijeliligi | Gaýtadan işlenen materiallaryň ulanylyş derejesi | ≥85% |
| Tehniki hyzmat işleriniň uglerod zyňyndylarynyň intensiwligi |
Gysgaça mazmun
Ýol abatlaýyş we abatlaýyş çözgüdi "dogry anyklamak - ylmy çözgüt - netijeli durmuşa geçirmek - gaýtadan işlemek" zynjyryny dolandyrmak arkaly "passiw abatlaýyşdan" "işjeň öňüni alyşa" geçmegi amala aşyrýar. Geljekki ösüş ugry aň-paýhasa (AI keselini anyklamak, adamsyz abatlaýyş enjamlary), ýaşyllaşdyrmaga (doly gaýtadan işlenen materiallar, az uglerodly prosesler) we güýçlendirmäge (köp hyzmatly hyzmatdaşlyk tertibi), netijede abatlaýyş serişdeleriniň iň gowy paýlanyşyny amala aşyrmaga we ýol aktiwleriniň gymmatyny saklamaga we ýokarlandyrmaga gönükdirilendir.









